Dünya Tütünsüz Günü için Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları A.D. Hekimlerinden Uzm. Dr. Hülya DİROL ile
bilgilendirici bir söyleşi gerçekleştirdik.

 
   

Sigara en öldürücü toplumsal zehirdir. Neden mi?

20. Yüzyılda tüm dünyada 100 milyon kişiyi öldüren. 21. yüzyılda da 1 milyar kişiyi öldüreceği tahmin edilen, bilinen başka bir toplu imha edici yoktur. SİGARA, bunu neden olduğu hastalıklar aracılığıyla gerçekleştirir. Başta akciğer kanseri, kalp krizi, beyin kanaması, KOAH olmak üzere dünyada en çok öldüren 10 hastalıktan 6'sının sebebi sigaradır.Neden olduğu hastalıklarla sigara kadınların ömründen 23, erkeklerin ise 28 yılını çalar.

Peki, bunca zararını bildiğimiz bu sigarayı neden hala içmeye devam ediyoruz?

Aslında sigara içenlerin %70’i sigarayı bırakmak ister , %30 ‘u bırakma çabası içine girer. Genellikle kendi bırakmaya çalışır ancak %3 ile 5 ‘i bunu başarabilir.Çünkü sigara bağımlılık yapar. Bağımlılık yapıcı özelliği açısından eroin, kokain ve alkolden hiç farkı yoktur. Sigarayı ilk kez deneyen her üç kişiden biri tek bir sigara ile bağımlı hale gelir. İnsanları sigaraya bağımlı hale getiren madde ise sigaranın içindeki nikotindir.

Sigara bağımlılığından nasıl kurtulabiliriz?

Sigara bağımlılığının fiziksel kısmının nedeni nikotindir. Nikotin çok güçlü bir psikolojik uyarıcı ajandır. Alınmadığında huzursuzluk, konsantrasyon güçlüğü, anksiyete, depresyona eğilim, iştah artışı gibi yoksunluk belirtilerine yol açar. Sigara bırakma başarısızlığının en önemli nedenlerinden biri yoksunluk belirtileridir.Sigaranın fiziksel bağımlılık yanında psikolojik bağımlılık yaptığı da unutulmamalıdır. İçildiği zaman hissedilen yalancı rahatlama hissi, sürekli tekrarlanan sigarayı yakma, ağıza götürme hareketleri alışkanlık haline gelir. Bu alışkanlık haline gelen davranışları gerçekleştirirken kişi o anki stresinden çok kısa bir süre de olsa uzaklaştığını zannederek sigaraya daha çok bağlanır. Bağımlılık yapıcı bir maddeden kurtulmak güçtür ancak imkansız değildir. Sigara bağımlılığı hekim yardımıyla üstesinden gelinebilecek tıbbi bir bozukluktur. Sigara bırakmak isteyen kişiler, doğru yapılandırılmış sigara bırakma programlarının uygulandığı, kişinin hem fiziksel hem de psikolojik bağımlılığıyla mücadele eden sigara bırakma polikliniklerine başvurabilirler.

Sigara bırakma polikliğinde ne yapılır?

Sigara bırakma polikliniğinde, ilk başvuruda, kişisel bilgiler, sigara içme durumu, poliklinikten beklentiler öğrenilir. Sigara içicisine sigaranın zararları ve bırakma yöntemleri anlatılır. Bu konuları içeren broşür ve kitapçıklar verilir. Kişiye sigara içme davranış ve tutumunu değerlendiren, nikotin bağımlılık testi uygulanır. Anksiyete ve depresyon durumunu belirleyen anket formları doldurulur. Muayene yapılır. Rutin laboratuar tetkikleri (kan sayımı, biyokimya), akciğer grafileri, kalp grafisi, solunum fonksiyon testi ve karbonmonoksit ölçümü yapılır. Bir hafta sonraya ikinci görüşme için randevu verilir. İkinci görüşmede, istenen tetkikler incelenerek varsa sağlık sorunları ve bu sorunların sigarayla ilişkisi anlatılır. Takip eden 10-15 gün içinde bir sigara bırakma günü tespit etmesi önerilir. Olgunun bağımlılık derecesi tespit edilerek uygun tedavi yöntemleri konuşulur. Nikotin yoksunluk belirtileri hakkında bilgilendirilerek bunlara yönelik davranış eğitimi ve destek tedavi hakkında bilgi verilir. Sigara bırakma günü ve sonrası için davranışsal ve bilişsel eğitim verilir ve motivasyonel destek sağlanır. Sigara bırakma gününden 2-3 gün sonraya mutlaka bir randevu verilir. Sonra ilk ay haftada bir, 2. ay 2 haftada bir, daha sonra ayda bir ve 2 ayda bir görüşmeler yapılır. Takip süreci 1 yıla tamamlanır.

Sigara bırakmada, kulak akapunkturu, Elektro Akapunktur, LAZER Akapunktur, Luksopunktur, biorezonans, Moxibustiyon, moraterapi, Acupressure gibi yöntemler etkili midir?

Sigara bıraktırma için ortaya çıkan bu yöntemlerin temeli çoğunlukla geleneksel Çin tıbbının bir uygulaması olan akapunktura dayanmaktadır. Bu inanışa göre Yin ve Yang adlı birbirine zıt ancak uyum içinde olan bu iki enerji insan vücudunda meridyen denilen kanallarda dolaşmaktadır. Denge bozulursa anormallik oluşur. Akapunktur bu dengeyi sağlar. İnsan vücudunda yaklaşık 1000 kadar akapunktur noktası vardır. Bu sinir uçlarına iğne batırıldığında endorfin denen yatıştırıcı madde salgılanmakta ve bu da sigara bırakmaya yardımcı olduğu iddia edilmektedir. Bu yaklaşımlarla ilgili bilimsel çalışmalar araştırıldığında, geleneksel Çin Akapunkturu ile yapılmış bilimsel çalışmalar bulunmakta, ancak plasebo denilen etkisiz yöntemlerden bir farkı olmadığı gözlenmektedir. Yukarıda belirtilen diğer yaklaşımlar ile ilgili olarak etkinliklerini kanıtlayacak herhangi bir bilimsel çalışma bulunmamaktır. Sigara bırakmak isteyen hastaların ticari para tuzağı olan bu yaklaşımlar yerine etkinliği bilimsel olarak kanıtlanmış Destek + İlaç tedavisi uygulayan Üniversite ya da Devlet Hastaneleri bünyesindeki Sigara Bırakma polikliniklerine başvurmaları önerilir.

Sigarayı bırakmak isteyenlere elektronik sigarayı öneriyor musunuz?

Elektronik sigara bir tedavi aracı ya da ilaç olarak tasarlanmış bir ürün değildir. Elektronik sigaranın, sigarayı bıraktırdığına dair istatistiksel olarak anlamlı tıbbi kanıt yoktur. Diğer tütün ürünlerinden farksız olarak tütün tüketilmesi amacıyla tasarlanmış ve piyasaya sunulmuş bir tütün ürünüdür. İçeriğinin bir kısmı kanserojendir. Bir kısmının da solunum sistemi üzerindeki olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Elektronik sigaradaki nikotin tıpkı sigarada olduğu gibi bağımlılık yapar. Ayrıca nikotin tek başına kullanıldığında bile mide-bağırsak sisteminde yan etkilere, baş ağrısına, çarpıntı ve ağız, cilt gibi bölgelerde rahatsızlık hissine neden olur. Bilindiği gibi ülkemizde de elektronik sigara satışı yasaktır.